| |
|
Trąby powietrzne i burze w Polsce w dniach 15 i 16 sierpnia 2008 r |
W dniu 15 sierpnia 2008r w późnych godzinach popołudniowych na obszarze województwa opolskiego, śląskiego i łódzkiego wystąpiły bardzo gwałtowne burze połączone z silnymi porywami wiatru, opadami deszczu i lokalnie gradu oraz trąbami powietrznymi. W ciągu nocy z 16 na 17 sierpnia aktywne zjawiska burzowe nadal się utrzymywały nad obszarem województw: mazowieckiego, podlaskiego i warmińsko-mazurskiego. Burze te spowodowały śmierć czterech osób, natomiast zniszczenia materialne szacowane są na dziesiątki milionów złotych.
 |
| Rys.1 Obszary występowania zniszczeń spowodowanych nawałnicami w Polsce w dniach 15 i 16 sierpnia 2008 r. |
Sytuacja baryczna - 15, 16 sierpnia 2008r.
Pogodę w Europie kształtowały ośrodki niżowe. Jedynie nad Półwyspem Iberyjskim zaznaczył się wpływ klina Wyżu Azorskiego, a nad Rosją Wyż Wschodnioeuropejski. Niż znad Skandynawii i niż znad północnej części Półwyspu Apenińskiego łączył quasi-stacjonarny front atmosferyczny. Front ten rozdzielał dwie kontrastowo różne masy powietrza - gorące i wilgotne zwrotnikowe napływające z południowego-wschodu i chłodne polarno-morskie znad północno-zachodniej części kontynentu.
A)
 |
B)
 |
| Rys 2. Synoptyczne mapy dolne: A) 15.08.2008 - 18UTC, B) 16.08.2008 - 00UTC.
|
Polska była w zasięgu zatoki związanej z rozległym niżem obejmującym kilka ośrodków położonych nad Słowenią, północnymi Włochami oraz środkową Polską.
Ciśnienie w ośrodkach niżowych wynosiło od 999 mb nad Słowenią do 1002 mb nad Polską. Przez obszar niżu przebiegała strefa zafalowanych frontów atmosferycznych położona prawie południkowo, spadki ciśnienia w obszarze niżu były niewielkie a fronty atmosferyczne zachowywały się stacjonarnie.
Zatoka niżowa i znajdujące się w niej fronty atmosferyczne nad obszarem Polski dzieliły cyrkulację i masy powietrza na dwie znacząco różniące się fizycznie (temperatura, wilgotność) strefy: nad zachodnią Polskę napływało bardzo chłodne powietrze polarno-morskie z północnego zachodu, natomiast obszar Polski wschodniej pozostawał pod wpływem napływającego bardzo ciepłego powietrza zwrotnikowego z południa Europy i rejonu Morza Śródziemnego (Rys. 2A, 2B). Pozioma różnica temperatury przy powierzchni ziemi wyniosła 18°C tj. skrajne temperatury maksymalne zanotowane na stacjach meteorologicznych osiągnęły wartości od 14.0°C w Zielonej Górze do 31.9°C w Zamościu.
Rozwój silnych zjawisk konwekcyjnych przy powierzchni ziemi, w późnych godzinach popołudniowych, był spowodowany głównie przez pionowy rozkład pola barycznego i wilgotności z wysokością. W szczególności nad obszarem Polski na poziomie 850 mb występował duży gradient termiczny przebiegający w bardzo zbliżony sposób do frontów atmosferycznych przy powierzchni ziemi.
Różnica temperatur na poziomie 850 mb między Łebą i Wrocławiem a Legionowem o godz. 12UTC dnia 15 sierpnia wynosiła około 7°C. Natomiast na poziomie 500 mb nad Polską znajdował się skraj głębokiej zatoki niżowej związanej z ośrodkiem niżowym położonym nad Morzem Norweskim.
Kierunek przemieszczania się zjawisk konwekcyjnych w tym burz przy powierzchni ziemi sterowany był ruchem powietrza na poziomie 500 mb (Rys. 3).
 |
| Rys. 3 Mapa poziomu 500mb z godz. 12 UTC, 15.08.2008 ----- izotermy, ________ izohipsy
|
W ciągu dnia oraz w nocy z 15/16 sierpnia nad Polską następowała stopniowa przebudowa pola geopotencjału. Różnica temperatur na poziomie 850 hPa między Łebą i Wrocławiem a Legionowem o godz. 00UTC 16 sierpnia wynosiła 12°C -13°C (Rys. 4), natomiast jak wykazuje diagram aerologiczny z Legionowa z tego samego terminu, nadal utrzymywała się duża chwiejność atmosfery nad Polską (Rys. 5).
 |
 |
Rys. 4 Mapy geopotencjału i temperatury poziomu 850MB:
15.08.08 - 12UTC, 16.08.08 - 00UTC
Kliknięcie na mapie otworzy duży obraz
|
|
Powierzchnia izobaryczna 850 hPa
Na mapach topografii barycznej i pola termicznego poziomu 850 hPa dnia 15.08. Polska znajdowała się w przedniej części rozległej zatoki niżowej niżu znad Skandynawii. W zatoce tej nad Europą środkową i południową rozwinął się ośrodek niżowy, który swoim zasięgiem objął również zachodnią i środkową Polskę. Nad Polską środkową i wschodnią występowała strefa bardzo silnego gradientu termicznego wynikającego z napływu różnych termicznie mas powietrza w przedniej i tylnej części niżu. W pogłębiającym się ośrodku niżowym na poziomie 850 hPa wzrastała również stopniowo prędkość wiatru. Różnice temperatur, które obrazują wielkość i rozkład adwekcji mas powietrza na poziomie 850 hPa, przedstawia poniższa tabela.
Temperatura powietrza na poziomie 850 hPa
| Stacja sondażowa |
Godz. 00 utc 15.08.2008
|
Godz. 12 utc 15.08.2008 |
Godz. 00 utc 16.08.2008
|
| Lindenberg |
9,6 |
7,0 |
4,4 |
| Wrocław |
13,2 |
12,8 |
7,2 |
| Prostejov |
14,4 |
15,4 |
12,2 |
| Legionowo |
13,4 |
14,8 |
19,0 |
| Poprad |
17,0 |
18,4 |
20,8 |
Powierzchnia izobaryczna 700 hPa
Na powierzchni izobarycznej 700 hPa ośrodkowi niżowemu w dolnych warstwach troposfery odpowiadała zatoka niżowa, która znad Francji przemieściła się w omawianym okresie nad wschodnie Niemcy i Polskę. W południe 15.08. Polska znajdowała się w przedniej części górnej zatoki. Na poziomie 700 hPa obserwowano stopniowe zagęszczanie się gradientu termicznego i barycznego, któremu odpowiadał wzrost prędkości wiatru.
Temperatura powietrza na poziomie 700 hPa
| Stacja sondażowa |
Godz. 00 utc 15.08.2008 |
Godz. 12 utc 15.08.2008 |
Godz. 00 utc 16.08.2008 |
| Lindenberg |
-1,7 |
-0,7 |
-,09 |
| Wrocław |
2,0 |
4,2 |
4,0 |
| Prostejov |
4,4 |
6,8 |
5,0 |
| Legionowo |
2,4 |
4,4 |
6,8 |
| Poprad |
5,4 |
7,2 |
9,0 |
Powierzchnia izobaryczna 300 hPa
Na powierzchni izobarycznej 300 hPa w przedniej części górnej zatoki niżowej wystąpiła strefa prądu strumieniowego, który znad Półwyspu Apenińskiego, przez zachodnią Polskę i Bałtyk rozciągał się aż nad Finlandię i północną Rosję. Odpowiadający prądowi strumieniowemu wzrost prędkości wiatru powyżej 30 m/s w niższych warstwach troposfery widoczny był na diagramach aerologicznych z Wrocławia od poziomu ok. 9200 m.
Analiza warunków konwekcyjnych - 15, 16 sierpnia
W związku z krótkim czasem występowania zjawisk konwekcyjnych, analiza diagramów aerologicznych z Wrocławia nie daje możliwości prawidłowej oceny rozwoju sytuacji ze względu na różnicę czasu pomiędzy terminami wykonywania sondaży, a porą obserwowania zjawisk konwekcyjnych. Na podstawie analizy tych diagramów (dla określenia cech masy zalegającej) można natomiast stwierdzić, że zalegająca masa powietrza była wilgotna i słabochwiejna (lifted index -2, CAPE 144, PW 23,8). W ciągu dnia w wyższych warstwach troposfery zaczęła napływać nad obszar Polski południowo-zachodniej ze wschodu cieplejsza i bardziej wilgotna masa, w związku z tym nie występowały warunki do rozwoju konwekcji (o godz. 12UTC lifted 2, CAPE 0, PW 32,9 a nocy 15/16.08. lifted 9, PW 31,2). W dolnych warstwach troposfery obserwowano w tym obszarze silną adwekcję chłodu, co potwierdza analiza wysokości izotermy 10 st., która obniżyła się od poziomu 2400 m w południe 15.08. do 500 m o północy 15/16.08. Ze względu na bliskość położenia strefy frontu ciepłego nie stwierdza się istotnych różnic w położeniu izotermy 0°C. Natomiast analiza diagramów aerologicznych z Prostejowa, położonego na południe od Wrocławia, na Morawach, pozwala określić cechy masy powietrza, która w godzinach popołudniowych przemieszczała nad wschodnią częścią regionu. Była to masa wilgotna i chwiejna. Warunki rozwoju konwekcji określają następujące wartości wskaźników: lifted od -3 w nocy 14/15.08. do -6 w południe 15.08., CAPE odpowiednio od 818 do 1500 J/kg oraz PW od 31 do 34 mm. Poziom występowania wiatru o prędkości przekraczającej 30 m/s obniżył się z wysokości 6300 m do 4700 m.
 |
| Rys. 5 Legionowo 2008-08-15 12:00 UTC
|
Legenda:
- odcięte - temperatura w stopniach Celsjusza
- rzędne - ciśnienie w funkcji logarytmicznej ( mb)
- proste ciągłe przebiegające z prawej strony od dołu do lewej do góry - adiabaty (kolor zielony)
- takie same proste jak poprzednio, tylko nieco różniące się - pseudoadiabaty (kolor pomarańczowy)
- linia prosta przerywana - wilgotność jako stosunek zmieszania w g/kg (gram pary wodnej na kg suchego powietrza) (kolor pomarańczowy)
- krzywa stratyfikacji (kolor czerwony)
- krzywa temperatury punktu rosy (kolor niebieski)
| Indeks |
Nazwa indeksu chwiejności |
Wartość |
Opis |
| SSI |
Showalter Stability Index |
3,37 |
Burze możliwe - wymagany dodatkowy impuls |
| LIFT |
Lifted Index |
-0,25 |
Mała niestabilność |
| SW |
SWEAT Index |
268 |
Burze mało prawdopodobne |
| KI |
Index Waihtinga |
30,8 |
Prawdopodobieństwo burz 40-60% |
| VT / CT |
Vertical Total / Cross Total |
25,1 / 18,1 |
Izolowane słabe burze |
| TTI |
Totals Totals Index |
43,2 |
Rzadkie burze |
| CAPE |
Convective Available Potential Energy |
89,79 |
Słaba niestabilność |
| BRN |
Bulk Richardson Number |
0,5 |
Pojedyncze burze |
 |
| Rys. 6 Wrocław 2008-08-15 12:00 UTC
|
| Indeks |
Nazwa indeksu chwiejności |
Wartość |
Opis |
| SSI |
Showalter Stability Index |
1,75 |
Burze możliwe - wymagany dodatkowy impuls |
| LIFT |
Lifted Index |
3,61 |
Stabilność |
| SW |
SWEAT Index |
190,21 |
Burze mało prawdopodobne |
| KI |
Index Waihtinga |
28 |
Prawdopodobieństwo burz 40-60% |
| VT / CT |
Vertical Total / Cross Total |
24,3 / 21,2 |
Stabilność |
| TTI |
Totals Totals Index |
45,5 |
Izolowane słabe burze |
| CAPE |
Convective Available Potential Energy |
0 |
Słaba niestabilność |
| BRN |
Bulk Richardson Number |
0 |
Pojedyncze burze |
 |
| Rys. 7 Poprad 2008-08-15 12:00 UTC
|
| Indeks |
Nazwa indeksu chwiejności |
Wartość |
Opis |
| SSI |
Showalter Stability Index |
-3,65 |
Duża niestabilność |
| LIFT |
Lifted Index |
-3,48 |
Umiarkowana niestabilność |
| SW |
SWEAT Index |
310,62 |
Umiarkowane ryzyko wystąpienia burz |
| KI |
Index Waihtinga |
35,3 |
Prawdopodobieństwo burz 60-80% |
| VT / CT |
Vertical Total / Cross Total |
28,9 / 23,9 |
Miejscami burze, lokalnie silne |
| TTI |
Totals Totals Index |
52,8 |
Miejscami silne burze, lokalne trąby powietrzne lub wodne |
| CAPE |
Convective Available Potential Energy |
1030,14 |
Umiarkowana niestabilność |
| BRN |
Bulk Richardson Number |
5,41 |
Pojedyncze burze |
 |
| Rys. 8 Prostejov 2008-08-15 12:00 UTC
|
Indeksy chwiejności z Legionowa i Wrocławia wskazują na możliwość wystąpienia izolowanych słabych burz. Indeksy chwiejności z Popradu cechują się dużą rozpiętością, od "pojedyncze burze", przez "umiarkowane ryzyko wystąpienia burz", aż po "miejscami silne burze, lokalne trąby powietrzne lub wodne". Biorąc pod uwagę spływ masy powietrza w Polsce południowej, do prognozowania zjawisk w warstwie frontowej bardziej reprezentatywny jest diagram aerologiczny z Legionowa i Wrocławia, po zawietrznej stronie Karpat, niż diagram z Popradu, który znajduje się po nawietrznej stronie Karpat, w masie powietrza piętrzącego się na górach.
|
Wyniki prognostyczne z modeli numerycznych
Model COSMO
Animacja wskaźników burzowych
CAPE - Energia chwiejności >>>
KI - indeks K >>>
Model ALADIN
Więcej produktów prognostycznych z modelu Aladin >>>
Obserwacje
Animacje
Odbiciowość i wyładowania - 15.08.2008 >>>
Zachmurzenie i wyładowania - 15.08.2008 >>>
Zachmurzenie i para wodna - 15.08.2008 >>>
Zachmurzenie i wyładowania - 16.08.2008 >>>
Zachmurzenie i para wodna - 16.08.2008 >>>
Opady - 15.08.2008 >>>
Opady - 16.08.2008 >>>
Podsumowanie
Efektem tak dużego gradientu termicznego oraz zmian w rozkładzie pola barycznego nad Polską, było wystąpienie intensywnych zjawisk atmosferycznych: na zachodzie i północy kraju obfite opady deszczu, a na pozostałym obszarze gwałtowne burze z wyładowaniami atmosferycznymi i intensywnym deszczem (Łowicz - 74 mm, Kręciwilk - 73mm) oraz porywistym wiatrem (Kozienice - 24m/s, Bielsko-Biała i Sulejów - 19m/s oraz Kraków - 18 m/s). W województwie opolskim, śląskim i łódzkim zanotowano trąby powietrzne, które były przyczyną olbrzymich zniszczeń. Jedynie na krańcach południowo-wschodnich Polski było pogodnie. Temperatury maksymalne zanotowane na stacjach synoptycznych wynosiły: Jelenia Góra - 14.0°C, Zielona Góra - 14.4°C, Legnica - 15.9°C, Zamość, Tarnów - i 31.9°C, Rzeszów - 31.7°C, Nowy Sącz - 31.5°C.
 |
Rys. 9 Stan pogody od godz. 06 UTC 15.08.2008 do 06 UTC 16.08.2008.
Legenda do mapy synoptycznej >>>
|
 |
| Rys. 10. Rozkład porywów wiatru z godz. 18 i 00 UTC 15.08.2008.
|
 |
 |
 |
 |
| Rys. 11. Mapy synoptyczne Polski z terminów 16, 17, 18, 19UTC 15.08.2008.
|
 |
 |
| Rys. 12. Mapy obserwowanych groźnych zjawisk pogodowych w dniach 15 i 16 sierpnia 2008 r.
|
Warunki meteorologiczne na obszarze woj. opolskiego i dolnośląskiego - 15, 16 sierpnia 2008r.
Obszar Polski południowo-zachodniej od godzin rannych 15 sierpnia był objęty oddziaływaniem ciepłego odcinka frontu atmosferycznego. Początkowo występowały przelotne opady deszczu i burze, potem opady jednostajne. Jednocześnie na południu Czech rozwinęła się na froncie kolejna fala. Spowodowało to spowolnienie dalszej wędrówki strefy frontalnej, która położona była pomiędzy Opolem i Katowicami, a dalej równoleżnikowo na wschód poniżej Częstochowy i Włodawy. W kolejnych godzinach na fali nad Czechami powstał ośrodek niżowy, który pogłębiał się i przemieszczał na północ - nad Śląsk. Nad południowo-wschodnią część kraju zaczęło napływać gorące i wilgotne powietrze zwrotnikowe. Tor ruchu ośrodka niżowego skierowany był na północ północny-wschód. Wieczorem centrum niżu znalazło się nad zachodnią częścią Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Przez Śląsk przeszedł chłodny odcinek frontu, nad zachodnią Polskę w dolnych warstwach troposfery napłynęła chłodna masa powietrza polarno-morskiego. W tym czasie nad południowymi Czechami powstał kolejny ośrodek niżowy, który przemieszczał się w następnych godzinach na północ - przez wschodnie Sudety nad środkową Polskę.
W ciągu dnia 16 sierpnia centrum niżu przemieściło się nad Litwę, a nad pasem środkowej Polski zalegała położona południkowo strefa wielokrotnie falującego się frontu. Tworzące się na nim płytkie ośrodki niżowe zmierzały na północny-wschód torem położonym coraz bardziej na wschód Polski. Nad Polskę zachodnią, w tylnej części niżu, napływała chłodna masa powietrza polarno-morskiego, w której występowały jednostajne opady deszczu. Opady utrzymywały się do godzin porannych 17.08., kiedy od południowego-zachodu regionu zaczął rozbudowywać się klin wyżowy.
Warunki meteorologiczne na obszarze woj. śląskiego, małopolskiego, świętokrzyskiego, łódzkiego i mazowieckiego - 15, 16 sierpnia 2008r.
Napływające z południa nad obszar Śląska, Opola i centralnej Polski powietrze było gorące i wilgotne, podczas gdy obszar Dolnego Śląska objęty był chłodniejszą masą powietrza napływającego z północnego-zachodu. Na poziomie 850 mb ośrodek niżowy znajdował się w rejonie Pragi, a Górny Śląsk i Małopolska znajdowały się we wschodniej części wspomnianego niżu, w strefie silnego strumienia z południa (prędkość wiatru 10-15 m/s). Pozioma różnica temperatury przy powierzchni ziemi od Kłodzka po Katowice wynosiła 11°C. Na poziomie 500 hPa Górny Śląsk i Małopolska znajdowały się we wschodniej części zatoki, w strefie silnego strumienia z południowego-zachodu (prędkość wiatru 15-20 m/s). Pozioma różnica temperatury na tym poziomie od Kłodzka po Katowice wynosiła 1°C. Południowy i południowo-zachodni spływ występował również na poziomie 300 hPa i 100 hPa. Biorąc pod uwagę te parametry, należy stwierdzić, że na Górnym Śląsku, w Małopolsce oraz Polsce Centralnej występował południowy i południowo-zachodni spływ powietrza w warstwie od powierzchni ziemi do 100 hPa, co sprzyjało rozmywaniu się frontu atmosferycznego, czyli zmniejszaniu aktywności zjawisk frontowych.
Warunki meteorologiczne na obszarze woj. podlaskiego i warmińsko-mazurskiego - 16 sierpnia 2008r.
Polska północno-wschodnia znajdowała się pod wpływem niżu znad Polesia, w strefie pofalowanego frontu chłodnego rozdzielającego dwie masy powietrza: na wschodzie zwrotnikową, na zachodzie chłodniejszą polarno-morską. W woj. podlaskim zanotowano temperatury maksymalne od 27°C do 30°C, a w woj. warmińsko-mazurskim od 17°C do 22 C.
W woj. warmińsko-mazurskim burze występowały od godz. rannych i nie przyniosły znacznych porywów wiatru (od 12m/s do 17m/s) a wysokość opadów burzowych była znaczniejsza dopiero w nocy, na wschodzie województwa (Mikołajki - 28 mm). W woj. podlaskim przez większą część dnia było niewielkie zachmurzenie, dopiero wieczorem rozpoczęła się wędrówka z południowego-zachodu komórek burzowych, które przekroczyły granicę województw mazowieckiego i podlaskiego (o godz. 17UTC zanotowano burze na stacjach meteorologicznych w Mławie, Warszawie i Siedlcach). Dalsza wędrówka układu chmur burzowych na północy-wschód przyniosła największe zniszczenia na terenie powiatów zambrowskiego i wysoko-mazowieckiego. Najsilniejsze porywy burzowe wiatru odnotowano na stacjach meteorologicznych w Białymstoku (17m/s) i Siedlcach (22 m/s).
Podejmowane działania w Biurach Prognoz Meteorologicznych
Biura Prognoz Meteorologicznych we Wrocławiu, Krakowie, Warszawie, Białymstoku i Poznaniu wydały 14 sierpnia ostrzeżenia dla województw przed wystąpieniem intensywnych zjawisk pogodowych. Ostrzeżenia były wydawane na intensywne opady deszczu, stopień 2 w skali trójstopniowej, okres ważności obejmował 15 i 16 sierpnia. W treści ostrzeżeń oprócz opisu przebiegu występowania i wielkości opadu była zawarta informacja o występowaniu burz o natężeniu umiarkowanym lub silnym z porywami wiatru od 60km/h do 90km/h (stopień ostrzeżeń 2) i możliwości opadu gradu. CBPM wydało także ostrzeżenie o intensywnych opadach i burzach, stopień 2 dla całej Polski. W nocy 14/15 sierpnia oraz w ciągu dnia 15.08 wydane wcześniej ostrzeżenia były aktualizowane o informacje o burzach z porywami wiatru do 80km/h.
Ocena możliwości prognozowania trąb powietrznych
Zagrożenie przez trąby powietrzne występuje w Polsce w ciepłej porze roku, najczęściej w miesiącach od czerwca do sierpnia, w godzinach popołudniowych. Aby powstała trąba powietrzna, musi zaistnieć sprzyjający zespół warunków meteorologicznych. Te sprzyjające warunki do utworzenia się trąby powietrznej występują zazwyczaj na pograniczu dwóch silnie zróżnicowanych termicznie i wilgotnościowo mas powietrza. U nas w kraju jest to zazwyczaj bardzo ciepłe i wilgotne powietrze zwrotnikowe i powietrze polarno morskie.
Biorąc pod uwagę dokumentację medialną dotyczącą występowania trąb powietrznych na obszarze Polski, można wskazać, że większą częstością występowania omawianego zjawiska odznacza się region południowy i południowo-wschodni kraju, zwłaszcza województwa: dolnośląskie, śląskie, małopolskie, podkarpackie, lubelskie i podlaskie.
Jak wynika w opisów trąb powietrznych występujących w Polsce, charakteryzują je następujące parametry prędkości:
| prędkość przemieszczania |
30 - 40 km/h |
| prędkość wiatru w wirze |
50 - 120 m/s |
| czas trwania nad danym miejscem |
kilka sekund do kilku minut,
po czym nagle znika i rozpływa się bez śladu |
Na podstawie danych historycznych oraz zebranych w okresie 1979 - 2008 danych można oszacować, że częstość występowania trąb powietrznych wynosi 5-6 w ciągu roku; nie można natomiast stwierdzić, że częstość występowania trąb powietrznych w naszym kraju wzrasta, natomiast zaobserwowano, że siła i skutki ich zniszczeń są znacznie większe.
Mechanizm powstania trąby powietrznej, intensywność wykreowanego przez procesy fizyczne zjawiska tj. prędkość wirowa wiatru w obrębie leja trąby, prędkość liniowa i kierunek (tor) przemieszczania się obiektu, zmiany ciśnienia oraz czas tworzenia się trąby w warunkach rzeczywistych nie jest w zasadzie do końca poznany. Badania amerykańskie wykazują, że bezpośrednio do utworzenia się trąby powietrznej przyczynia się: bardzo wysoka temperatura punktu rosy, uskok wiatru (różne kierunki i prędkości na różnych wysokościach) oraz wystąpienie prądu strumieniowego na wysokości powyżej 16 km, który wciąga jeszcze wyżej powietrze wznoszące się na skutek konwekcji. Przypuszcza się też, że oś trąby łączy się na pewnej wysokości z poziomą osią szkwału burzowego, a więc trąba jest jakby zwisającym rękawem zorientowanej poziomo osi szkwału burzowego. Kierunek wirowania powietrza w trąbie jest w naszych szerokościach cykloniczny (przeciwny do ruchu wskazówek zegara). Wir przemieszcza się razem z generującą go chmurą burzową. Trąbie, prócz silnego wiatru towarzyszy najczęściej burza, deszcz i grad.
Stosowane w IMGW systemy obserwacyjno-pomiarowe (satelity, radary, detekcja wyładowań) nie dostarczają danych pozwalających na odpowiednio wczesne oszacowanie, czy obserwowana chmura burzowa (Cb) "wytworzy" trąbę powietrzną. Informacje z systemu satelitarnego i radarowego są dostępne w biurach prognoz dopiero w czasie 10-15 min po wykonaniu obserwacji. W przypadku trąby powietrznej informacja o jej wystąpieniu, jeśli zostałaby zarejestrowana przez system, dotrze do biura prognoz już po zakończeniu wystąpienia zjawiska. Ze względu na bardzo krótki czas trwania i skomplikowaną, nie w pełni rozpoznaną strukturę zjawiska trąby powietrznej, nie ma możliwości stwierdzenia na podstawie dostępnych w trybie operacyjnym danych faktu występowania trąby, a tym bardziej uprzedzenia o zbliżaniu się zagrożenia.
Dostępne metody nie pozwalają na prognozowanie zjawisk o tak lokalnej genezie i zasięgu. Zjawisko dotyczy małego obszaru ( średnica trąby 100 - 500 m), trwa bardzo krótko i dlatego wykracza poza rozdzielczość czasową i przestrzenną stosowanych numerycznych modeli prognostycznych.
Opracownie: prof. H. Lorenc, J. Bocheński, R. Kielar, A. Ordak, A. Dziedzic, T. Zawiślak, B.Dąbrowska-Sakowicz, T.Siemieniuk, I. Tuszyńska, J. Konarski, A. Mazur, M. Jerczyński, P. Struzik, M. Pajek.
Publikacja: J. Walasek, W. Sudak.
|
|
