Główne składniki pogody i ich opis obserwacyjny

Składnik	Typ opisu
Temperatura powietrza	ilościowy
Opady atmosferyczne	ilościowo-jakościowy
Wilgotność powietrza	ilościowy
Zachmurzenie nieba	ilościowo-jakościowy
Ciśnienie atmosferyczne	ilościowy
Wiatr	ilościowo-jakościowy

Elementy meteorologiczne / klimatyczne w szerszym ujęciu

Element meteorologiczny	Przyrządy pomiarowe (używane w obserwacjach naziemnych)	Jednostka	Charakter czasowy*
Promieniowanie (krótko- i długofalowe)	aktynometry, pyrheliometry, solarymetry, pyranometry, pyrgeometry, albedometry, bilansomierze	kcal, J/m2
Usłonecznienie (czas)	heliografy (heliograf Campbell-Stockes'a)	h
Oświetlenie	luksometry	lx
Temperatura powietrza	termometry (termometr stacyjny, minimalny i maksymalny)	°C
Opady atmosferyczne (wysokość warstwy wody)	deszczomierze, gradomierze (deszczomierz Hellmana)	mm
Pokrywa śnieżna	śniegowskazy (łata śniegowa)	cm
Parowanie (wysokość warstwy wody)	ewaporometry, lizymetry	mm
Wilgotność powietrza	psychrometry, higrometry (psychrometr Augusta, psychro-metr aspiracyjny Assmanna)	%, hPa, g/m3
Zachmurzenie nieba (wielkość / prędkość ruchu chmur)	(ocena wizualna / nefoskopy)	0-8 / m/s
Osady atmosferyczne	rosografy	-
Ciśnienie atmosferyczne	barometry, aneroidy	hPa, mmHg
Wiatr (prędkość i kierunek)	wiatromierze, anemometry, rumbometry, anemorumbometry	m/s i kierunki świata
Widzialność	logometry	km

- elementy ciągłe w czasie, - elementy nieciągłe
* elementy ciągłe są mierzone kilka razy na dobę (np. na stacjach synoptycznych 8 razy co 3 h),
nieciągłe najczęściej 1 raz na dobę

Klimat - normalny (charakterystyczny) przebieg pogody na danym obszarze ustalony na podstawie wieloletnich obserwacji; klimat kształtuje się pod wpływem właściwości fizycznych i geograficznych danego obszaru; nauką zajmującą się badaniem klimatu jest klimatologia (gr. klima, dopełniacz klimatos = nachylenie, zwłaszcza punktu na Ziemi względem Słońca; strefa Ziemi)

Meteorologia a klimatologia

Różnice między meteorologią a klimatologią wynikają z różnicy w definicji ich przedmiotów badań, czyli pogody i klimatu. Pogodę można obserwować, klimatu nie. Klimat w tym sensie jest pojęciem abstrakcyjnym. Można go określić jako statystykę pogody.

Meteorologia, nazywana czasem słusznie fizyką atmosfery, jest częścią geofizyki i rozpatruje zjawiska w atmosferze z punktu widzenia praw fizyki. Bazuje bardziej na metodach teoretycznych. Nie interesuje się specjalnie miejscem czy regionem występujących zjawisk i procesów. Klimatologia z kolei jest częścią geografii i rozpatruje zjawiska pogodowe z punktu widzenia ich prawidłowości w czasie i przestrzeni kuli ziemskiej. Bada jak te zjawiska wpływają na kształtowanie się i zróżnicowanie krajobrazowe różnych części świata. I odwrotnie - jak czynniki środowiska wpływają na pogodę i klimat. Podstawową metodą w klimatologii, tak jak w całej geografii, jest obserwacja. Ale jeżeli - jak powiedziano wcześniej - klimatu nie można zaobserwować? To prawda, ale klimatologia na podstawie obserwacji pogody dąży do ustalenia prawidłowości w jej następstwach czasowych (w cyklu dobowym, rocznym, wieloletnim), jak i uwarunkowań w różnych skalach przestrzennych na kuli ziemskiej. Tak więc klimatologia jest typową nauką empiryczną.

Meteorologia i klimatologia są niejednokrotnie pojmowane jako jedna nauka, ponieważ nie są rozróżniane lub niewłaściwie rozumiane pojęcia pogody i klimatu. Aby łatwiej zapamiętać, można utworzyć skróty myślowe - meteorologia to część fizyki, klimatologia to część geografii. Pogoda to chwila, klimat to wieloletni okres czasu (minimum 30 lat obserwacji). Owszem, meteorologia i klimatologia w pewnych zagadnieniach przenikają się, jednak posiadają różne motywy, metody i cele w badaniu atmosfery.