Komputerowa Mapa Podziału Hydrograficznego Polski (MPHP)

Główny wykonawca projektu badawczego
OŚRODEK ZASOBÓW WODNYCH
IMGW WARSZAWA

Współpraca:
ODDZIAŁY IMGW
ESRI Polska
NEOKART - GIS

Kierownik tematu
doc. dr inż. Andrzej DOBROWOLSKI

Koncepcja, metodyka i redakcja nowego podziału hydrograficznego Polski
doc. dr Halina CZARNECKA

Koncepcja mapy numerycznej i systemu kodowania zlewni
doc. dr inż. Andrzej FILIPKOWSKI

Projekt badawczy wykonany na zamówienie
Ministra Środowiska

Finansowany przez
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Prawa własności - Ministerstwo Środowiska
Prawa autorskie - Ośrodek Zasobów Wodnych IMGW

Mapa cyfrowa nowego Podziału Hydrograficznego Polski (MPHP)

to:
  • Jednolita, ciągła baza danych hydrograficznych dla obszaru całej Polski, łącznie z częściami dorzecza Wisły i Odry położonymi za granicą - przeliczona do obowiązującego układu współrzędnych PUWG 1992
  • Zbiór wektorowych warstw informatycznych GIS (ArcInfo) z relacyjną bazą danych, zawierających pełną charakterystykę geometryczną i opisową sieci wodnej oraz zlewni
  • Referencja hydrograficzna i podstawa dla działań związanych z:
    • gospodarką wodną i jej planowaniem zgodnie z Ustawą Prawo Wodne i Ramową Dyrektywą Wodną UE (RDW);
    • raportowaniem do Komisji Europejskiej zgodnie z wymaganiami RDW;
    • wyznaczaniem zasięgu oraz struktury stref zagrożenia powodziowego;
  • Podstawa tworzenia i okresowej aktualizacji warstw tematycznych z zakresu gospodarki wodnej, hydrografii, hydrologii, geologii, leśnictwa, ochrony przyrody itp.
  • Wizualizacja i kartograficzna prezentacja danych hydrograficznych, o różnym zakresie tematycznym, w układzie zlewniowym.
Ogólne założenia systemu MPHP
Źródła danych:
Dane pozyskane z zasobów Zarządu Topograficznego WP
  • mapy topograficzne w skali 1:50 000 w układzie "1942"
  • diapozytywy map sieci wodnej
  • diapozytywy map rzeźby terenu
Dane opracowywane w IMGW
  • uaktualnienie sieci rzecznej
  • mapa jednostek hydrograficznych (obszary, dorzecza i zlewnie)
  • kody i nazwy cieków i zlewni.
Zarządzanie danymi:
 
  • Arc GIS do zarządzania danymi geometrycznymi i opisowymi
  • Arc GIS do przeglądania i prezentacji danych.
System kodowania MPHP

Podział Polski na jednostki hydrograficzne najwyższego rzędu - obszary


Obszar numer :
1 - dorzecze Odry
2 - dorzecze Wisły
3 - zlewnia Zalewu Szczecińskiego
4 - dorzecza rzek przymorza
5 - zlewnia Zalewu Wiślanego
6 - dorzecze Niemna
7 - dorzecze Dniestru
8 - dorzecze Dunaju
9 - dorzecze Łaby


Podział dorzecza na jednostki hydrograficzne niższego rzędu - zlewnie i zlewnie elementarne



Struktura identyfikatora hydrograficznego

Przykładowy numer zlewni Milutki (IV rząd) = 24346 składa się z następujących elementów:
  • numeru obszaru (dorzecze Wisły) = 2
  • numeru całego dorzecza Wieprza = 4 (2)4
  • numeru zlewni Wieprza od Łabuńki do Giełczwi = 3 (24)3
  • numeru dorzecza Wojsławki (drugiego wyróż. dopływu w powyższej zlewni Wieprza) = 4 (243)4
  • numeru dorzecza Milutki (trzeciego wyróż. dopływu Wojsławki) = 6 (2434)6

Podział dorzecza Milutki na mniejsze zlewnie rozszerzy numer kodowy o dalsze cyfry.

Ogólna struktura MPHP:

I. Warstwy informatyczne (ArcInfo coverage)
  • cieki wyróżnione : (rzeki, potoki, strugi, kanały, rowy) tzn. takie dla których wyznaczono zlewnie,
  • jeziora wyróżnione : (jeziora, zbiorniki zaporowe, stawy),
  • zlewnie : podział hydrograficzny na: obszary hydrograficzne, dorzecza i zlewnie w układzie hierarchicznym,
  • cieki niewyróżnione , tzn. takie które mogą być w miarę potrzeby przeniesione do warstwy wyróżnionej wraz z wyznaczeniem dla nich zlewni,
  • jeziora niewyróżnione , uwaga jak wyżej


II. Relacyjna baza danych
  • odcinki cieków wyróżnionych z określeniem ich charakteru, typu, rodzaju, szerokości, długości i przebiegu,
  • działy wodne wraz z ich rzędami, długością, przebiegiem i typem,
  • zlewnie - ich obwód, powierzchnia oraz typ np.: zlewnia normalna, bezodpływowa, bifurkująca, antropogeniczna,
  • węzły na działach wodnych (np. brama wodna, graniczny)
  • węzły na ciekach (np. źródłowy, ujściowy, wpływ i wypływ ze zbiornika, bifurkacja, syfon)
  • jeziora - ich powierzchnia, obwód
  • identyfikatory hydrograficzne cieków i zlewni,
  • słowniki - nazwy zlewni, nazwy własne cieków i jezior oraz ich nazwy odcinkowe i oboczne, a dla cieków bezimiennych - nazwy opisowe.

Zastosowania MPHP
Zastosowanie MPHP do wdrażania Ramowej Dyrektywy Wodnej UE oraz raportowania do Komisji Europejskiej
  • Podstawa do wygenerowania warstw zlewni podziału hydrograficznego według typologii opartej na wielkości zlewni. Warstwy przedstawiają zlewnie:
  • Podstawa do wygenerowania warstwy rzek o długości powyżej 100 km
  • Podstawa prac związanych z określaniem i lokalizacją "części wód" (water body) wzdłuż biegu rzek.
  • Podstawa do opracowania nowej warstwy informatycznej "Kilometraż rzek Polski"     zobacz >>>

Zastosowanie MPHP do prac Służby Hydrologiczno-Meteorologicznej i innych.
  • Podstawa do opracowania mapy rozmieszczenia posterunków wodowskazowych dla Służby Hydrologiczno - Meteorologicznej IMGW, zawierającej wygenerowane rzeki kontrolowane wodowskazami oraz zlewnie wodowskazowe dla posterunków czynnych w 2001.      zobacz >>>
  • Kompilacja mapy topograficznej z mapą cyfrową MPHP dla potrzeb przedstawienia stref zanieczyszczenia wód.

Zastosowanie MPHP do "Programu dla Odry 2006"
  • Referencja hydrograficzna dla Systemu Informacji Przestrzennej Dorzecza Odry.
Informacje i konsultacje merytoryczne

    doc. dr Halina Czarnecka - Ośrodek Zasobów Wodnych IMGW Warszawa

                            tel. (22) 56 94 228, e-mail: Halina.Czarnecka@imgw.pl

    mgr Barbara Głowacka    - Ośrodek Zasobów Wodnych IMGW Warszawa

                             tel. (22) 56 94 223, e-mail: Barbara.Glowacka@imgw.pl